معرفی کلی کتاب ِ " معماری اندیشی "
نویسنده : پتر زومتور
ترجمه : علیرضا شلویری
ناشر : حرفه هنرمند
تعداد صفحات : 111
چاپ اول ، قیمت 14 هزار تومان
. . .

معماری اتفاق ِ پیچیده ای است . پیچیدگیش از هر نقطه و زوایه ای که بخوای بهش نگاه کنی ، قبلا شروع شده ! مثلا همین جمله ای که من ابتدای این پاراگراف نوشتم : " معماری اتفاق ِ پیچیده ای است . . . " آیا معماری " اتفاق " است ؟ و صدها آیای دیگه که هر کردومش صدها اگر و اما در پی داره .

اما نکته ی مهم اینجاست که کلا معماری رو نباید توی معماری جستجو کرد . معماری در نهایت یه بیان ِ نهاییه . بیان ِ نهایی ِ هزاران نکته ای که هیچ ارتباطی به معماری نداره : از فلسفه تا اقتصاد و جامعه شناسی . و هرچقدر تعداد ِ بیشتری از این هزاران نکته در نظر گرفته بشه ، حاصل ِ نهایی ــ معماری ــ کیفیت ِ بهتری خواهد داشت .

فارغ از مباحث ِ بنیادی ای که الان و اینجا قصد ِ پرداختن بهش رو ندارم ، و فارغ از مباحث ِ کیفی ، باید بگم که ما توسط ِ معماری " احاطه " شدیم . بجز حالت های خیلی خیلی استثنایی که مثلا کسی کنار ِ یک مزرعه یا جاده به دنیا بیاد ، تولد ِ ما در " معماری " اتفاق می افته و این احاطه شدگی توسط ِ معماری ، تا مراسم ِ تدفین و ترحیم ِ ما ادامه داره ! همین قضیه باعث میشه که معماری برای ما تبدیل به یک امر ِ بدیهی بشه . در صورتی که اینجوری نیست .

کتاب ِ معماری اندیشی ، توسط پتر زومتور نوشته شده . اطلاعات ِ بیشتر درباره این نویسنده رو میتونید از اینجا و بخصوص اینجا مطالعه کنید . اما به صورت ِ خلاصه و خودمونی ، پتر زومتور یک معمار ِ سوییسی ست که در این کتاب ، به شکل ِ خیلی ساده ، دیدگاه هایی رو درباره معماری بیان کرده که علاوه بر اونکه پیاده کردن ِ این دیدگاه ها بر خلاف ِ سادگی ِ ظاهری کار ِ بسیار پیچیده ایه ، یه جاهایی با جریان های متدوال روزمره ی معماری تفاوت های خیلی زیادی داره .

نویسنده تو کتاب اشاره کرده که تابع ِ هیچ سبک ِ مشخصی نیست ، سخنی  که بیشتر از اونکه واقعی باشه ، یه ادعا ست . دلیل ِ این حرفم رو به زودی در پستی تحت ِ عنوان ِ هُنر ِ محض بیان خواهم کرد . اما فارغ از این حرف ها ، زومتور نگاهی ملایم و ملموس به پدیده ی معماری داره . نگاهی فارغ از هیاهو های فرم های پیچیده ی سبک ِ دیکانستراکشن ، ادعا های مُدرن و ساختار های پُست مُدرن .

صحبت های اون ، بر " اتمسفر ِ معماری "  متمرکز شده و برای بیانش ، از عبارات ِ توصیفی ِ کوتاه استفاده میکنه .

من اتمسفر ِ معماری رو به نوعی زیر مجموعه ی " کیفیت ِ فضایی " میدونم . زومتور اتمسفر ِ معماری رو در ساختمایه های بنا ، مصالح ، دقت در جزئیات ، مهم دانستن ِ لبه ها ، نور ، محل ِ قرارگیری ِ بنا ، متن ِ تاریخی ای که بنا در آن واقع شده است ، همجواری ها ، کارکرد ها و . . . جستجو میکنه . یا بهتره بگم " کشف " میکنه . 

هرچقدر تلاش کردم که خودم رو راضی کنم تا بگم این کتاب رو میشه در حوزه ی مبانی ِ نظری تقسیم بندی کرد ، موفق نشدم . این کتاب یه کتاب ِ مبانی ِ نظری نیست و این به معنای خوب با خوب نبودنش نیست . این کتاب بیشتر از اونکه نظریه پردازانه باشه ، بیانگر ِ " نظرات ِ " نویسنده س . یه روایت ِ ادبی ِ روان از نحوه ی نگریستن ِ زومتور به معماری .

در ارزشیابی ِ من ( که همون طور که در پُست ِ قبلی گفتم این صرفا یک نظر ِ شخصی ست ) این کتاب در رده بندی ِ کتاب های " خوب " قرار میگیره .

چیزی که به این کتاب کمک کرده تا از رده ی " بالای متوسط " به مرتبه ی " خوب " برسه ، در واقع نگاه ِ نویسنده ش به محیط و قدرت ِ بیانش و نزدیکی ِ حرف ها به نظرات ِ شخصی منه !

به عنوان ِ نمونه در صفحه ی  24 کتاب میخونیم : " در بین ِ تمام ِ ترسیمات ِ معمارانه ، من نقشه های اجرایی را بیش از همه دوست دارم . نقشه های اجرایی عینی و دقیق اند ، و فارغ از ترفندهای تصویری ، برای استادکارانی خلق می شوند که باید به آن ابژه ی خیالی ، فرمی مادی ببخشند . این نقشه ها ، بر خلاف ِ ترسیمات ِ گرافیکی ، سعی در اقناع و تاثیرگذاری ندارند . . . "

و زمانی که این عبارت رو تو ذهنم در کنار ِ این بخش از نوشته ی صفحه ی 18 قرار میدم ، انگار یه آدمی که حرفش تاثیرگذاری ِ بیشتری از حرف ِ من داره ، داره یکی از دغده های منو بیان میکنه . دغدغه ای که شاید از زبون ِ اون مهمتر جلوه کنه : " اگر واقع گرایی و مهارت ِ گرافیکی در یک ترسیم ِ معمارانه بیش از اندازه باشد ، اگر ترسیم فاقد ِ " جاهای خالی " بوده و نتواند تخیل و کنجکاوی ِ ما را نسبت به ابژه ی ترسیم شده برانگیزد ، آن وقت آن ترسیم به ابژه ی شوق بدل می شود ، و میل ِ ما نسبت به ابژه ی واقعی فرو مینشیند ، چراکه دیگر چیزی در آن ترسیم وجود ندارد که به واقعیت ِ فراسوی خود اشاره کند . چنین ترسیمی ، فاقد هرگونه وعده است و به چیزی جز خود دلالت نمیکند . . . "

و به نظر ِ من این ، در واقع در امتداد ِ " جنون ِ سطحی نگری ِ فرمی " قرار میگیره . اگر مجله های پُر اسم و رسم ِ معماری ( و از دید ِ من مجلات ِ زرد ِ معماری ) رو ورق بزنید ، با انبوهی از تصاویر با احجام ِ هیولایی و سرگیجه آور مواجه میشید . انگار فرم ها هرچی پیچیده تر و غریب تر باشن ، خلاقیت ِ بیشتری پشتشون بوده . و این اعجاب ، به کمک ِ ابزار ِ نرم افزار های سه بعدی سازی عینیت پیدا میکنه . و اونقدر عینی میشه که " انسان " به عنوان ِ کاربر ، جایی برای نفس کشیدن توی اون نداره .

اگر کسی پیگیر ِ مباحث ِ نظری ِ معماری باشه ، این کتاب براش حُکم ِ یه زنگ ِ تفریح ِ دلنشین و فرحبخش رو داره . برای اون دسته از دوستانی که مباحث ِ تئوریک و نظری ِ معماری براشون یه چیز ِ زائد محسوب میشه ، باید  عرض کنم که کاملا در اشتباه هستند و این کتاب ، میتونه یه شروع ِ خوب برای ورود ِ اونها به مهمترین بخش ِ معماری و اندیشیدن باشه .

متاسفانه علیرغم ِ اینکه این کتاب ، متن ِ پیچیده ای ندارد ، احساس میشه که مترجم ، در کار ِ ترجمه نتونسته عملکردی بهتر از " متوسط " داشته باشه . کلماتی مانند : بساوش پذیری ، سنجه ، پیوستار ، انگیختار و . . . معادل های مانوسی نیستند . اما این امر ، به واسطه ی سادگی ِ متن ِ کلی ، باعث نشده که خواننده از خوندن ِ این کتاب زده بشه .

در ادامه ی مطلب ، چند نمونه از بخش هایی که بیشتر توجه ام رو جلب کرده بود ، به صورت ِ عکس قرار میدم .